فارکس در ایرانر

حکم شرعی بورس و فارکس

حکم شرعی بازار فارکس چیست؟

بازار فارکس بازاری است که در آن ارزهای مختلف (ریال ،دلار، یورو، پوند،ین،دینار و…. ) معامله می شوند. در این بازار یک ارز را توسط ارز دیگری معامله می کنند و کسی که قصد معامله دارد اگر احساس کند که ارزش ارزی در حال افزایش است آن ارز را خریداری می کند و هنگامیکه ارزش آن افزایش یافت به فروش آن می پردازد. و یا ارز گران را فروخته و پس از ارزان شدن مجدداً خریداری می کند و از این راه سود می برد.

چنین معامله ای از قدیم الایام در بین مردم مرسوم بوده که افراد صاحب سرمایه یا خود به چنین معامله ای اقدام می کردند و یا شخص دیگری را به عنوان وکیل یا عامل خود قرار می دادند و از او می خواستند در مقابل حق العمل معین (اجرت) یا مجاناً چنین معامله ای را برای آنان انجام دهند و سود و زیان از آن صاحب سرمایه حکم شرعی بورس و فارکس است.

چنین معامله از نظر شرعی هیچ اشکالی ندارد زیرا تمام شرایط معامله را دارد و در ضمن آن هم هیچ شرطی که مخالف شرع باشد نشده است. بنا براین شرعاً جایز است.

اما آنچه امروزه به عنوان “بازار فارکس “در اینترنت مطرح است دارای اشکالاتی است که موجب حرمت و عدم جواز این نوع معاملات شده است. بعضی از این اشکالات عبارتند از:

۱.بسیاری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند و پایگاه یا وبلاگی به این نام برای خود ایجاد کرده اند دارای هویت مشخصی نیستند و هدف آنها از این کار صرفاً کلاه برداری است و با این شیوه به تطمیع مردم پرداخته و سرمایه آنان را غارت کرده و چون محل معلومی ندارند، مال باخته هیچ راهی برای استیفاء حق خود نخواهد داشت و همه سرمایه خود را از دست خواهد داد.

۲. بخش دیگری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند اگر چه دارای هویت مشخصی هم باشند و در پایگاه اینترنتی معاملات سفارش شده توسط صاحب سرمایه را روز به روز در صفحه مخصوص او نمایش می دهند و او نیز به گمان این که این گزارش واقعی است به آنان اطمینان می کند اما در حقیقت این یک نمایش صوری بیش نبوده و واقعیت ندارد زیرا آنان اموال سرمایه گزار را جای دیگری مثل قاچاق و…سرمایه گذاری کرده اند. این قسم از معاملات فارکس قطعا شرعی نیست زیرا جدای از اشکالات دیگر به شرط سرمایه گذار که صاحب مال است و شرط کرده که سرمایه اش در خرید و فروش ارز به کار گرفته شود عمل نشده است.

۳. بخش دیگری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند اگر چه دارای هویت مشخصی هم باشند و حقیقتاً هم معامله ارز انجام می دهند اما در ضمن قرارداد خود با صاحبان سرمایه شرط هایی مطرح می کنند که آن شرط ها خلاف شرع است (مثل اینکه شرط می کنند در زمانهایی که معامله ای در کار نیست این سرمایه را به صورت ربوی به بانک یا مؤسسه ای قرض داده و سود دریافت کنند) و موجب بطلان قرار داد می شود زیرا در ضمن آن شرط حرام شده است. بنابراین کار کردن با چنین بازاری نیز حرام است.

بنا براین معاملات فارکسی که امروزه از طریق اینترنت انجام گیرد اگر تمام شرایط معامله در آن رعایت شود یعنی هم هویت کارگزار احراز شود و هم اطمینان حاصل شود که کارگزار مطابق خواست صاحب سرمایه معاملات را مترتب می‌کند و از جهت قوانین کشوری نیز مقررات ورود و خروج سرمایه رعایت شود و قراردادهای جانبی نیز مشروع باشد، شرعاً جایز است.

لازم به تذکر است که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز دارای معاملات بازار فارکس است و از آنجایی که ضوابط شرعی در آنها رعایت می شود اشکالی ندارد و می توان در آن شرکت کرد.[۱]

ضمائم

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[۲]

حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای(مد ظله العالی):

مبادله ارزى با ارز دیگر که همجنس هم نیستند چنانچه منع قانونى در میان نباشد اشکال ندارد و سود حاصله نیز حلال است ولى اعتبار دادن کارگزاران به سرمایه معامله‌گر اگر به عنوان قرض دادن به معامله‌گر باشد که قهراً همراه با دریافت سود است، در این صورت چنین معامله‌اى از طرف کارگزار براى معامله‌گر صورت شرعى ندارد.

حضرت آیت الله العظمی سیستانی(مد ظله العالی):

حضرت آیت الله اجازه ورود در چنین معاملاتى را نمی‌دهند.

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی(مد ظله العالی):

از آنجایی که معامله در بازار مذکور صوری است و لذا معاملات واقعه در آن صحیح نمی‌باشد.

حکم شرعی بورس و فارکس

بازار فارکس بازاری است که در آن ارزهای مختلف (ریال ،دلار، یورو، پوند،ین،دینار و. ) معامله می شوند. در این بازار یک حکم شرعی بورس و فارکس ارز را توسط ارز دیگری معامله می کنند و کسی که قصد معامله دارد اگر احساس کند که ارزش ارزی در حال افزایش است آن ارز را خریداری می کند و هنگامیکه ارزش آن افزایش یافت به فروش آن می پردازد. و یا ارز گران را فروخته و پس از ارزان شدن مجدداً خریداری می کند و از این راه سود می برد.

چنین معامله ای از قدیم الایام در بین مردم مرسوم بوده که افراد صاحب سرمایه یا خود به چنین معامله ای اقدام می کردند و یا شخص دیگری را به عنوان وکیل یا عامل خود قرار می دادند و از او می خواستند در مقابل حق العمل معین (اجرت) یا مجاناً چنین معامله ای را برای آنان انجام دهند و سود و زیان از آن صاحب سرمایه است.

چنین معامله از نظر شرعی هیچ اشکالی ندارد زیرا تمام شرایط معامله را دارد و در ضمن آن هم هیچ شرطی که مخالف شرع باشد نشده است. بنا براین شرعاً جایز است.

اما آنچه امروزه به عنوان "بازار فارکس "در اینترنت مطرح است دارای اشکالاتی است که موجب حرمت و عدم جواز این نوع معاملات شده است. بعضی از این اشکالات عبارتند از:

1.بسیاری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند و پایگاه یا وبلاگی به این نام برای خود ایجاد کرده اند دارای هویت مشخصی نیستند و هدف آنها از این کار صرفاً کلاه برداری است و با این شیوه به تطمیع مردم پرداخته و سرمایه آنان را غارت کرده و چون محل معلومی ندارند، مال باخته هیچ راهی برای استیفاء حق خود نخواهد داشت و همه سرمایه خود را از دست خواهد داد.

  1. بخش دیگری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند اگر چه دارای هویت مشخصی هم باشند و در پایگاه اینترنتی معاملات سفارش شده توسط صاحب سرمایه را روز به روز در صفحه مخصوص او نمایش می دهند و او نیز به گمان این که این گزارش واقعی است به آنان اطمینان می کند اما در حقیقت این یک نمایش صوری بیش نبوده و واقعیت ندارد زیرا آنان اموال سرمایه گزار را جای دیگری مثل قاچاق و. سرمایه گذاری کرده اند. این قسم از معاملات فارکس قطعا شرعی نیست زیرا جدای از اشکالات دیگر به شرط سرمایه گذار که صاحب مال است و شرط کرده که سرمایه اش در خرید و فروش ارز به کار گرفته شود عمل نشده است.
  2. بخش دیگری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند اگر چه دارای هویت مشخصی هم باشند و حقیقتاً هم معامله ارز انجام می دهند اما در ضمن قرار داد خود با صاحبان سرمایه شرط هایی مطرح می کنند که آن شرط ها خلاف شرع است (مثل اینکه شرط می کنند در زمانهایی که معامله ای در کار نیست این سرمایه را به صورت ربوی به بانک یا مؤسسه ای قرض داده و سود دریافت کنند) و موجب بطلان قرار داد می شود زیرا در ضمن آن شرط حرام شده است. بنا براین کار کردن با چنین بازاری نیز حرام است.

بنا بر این معاملات فارکسی که امروزه از طریق اینترنت انجام گیرد اگر تمام شرایط معامله در آن رعایت شود یعنی هم هویت کارگزار احراز شود و هم اطمینان حاصل شود که حکم شرعی بورس و فارکس کارگزار مطابق خواست صاحب سرمایه معاملات را مترتب می‌کند و از جهت قوانین کشوری نیز مقررات ورود و خروج سرمایه رعایت شود و قراردادهای جانبی نیز مشروع باشد، شرعاً جایز است.

لازم به تذکر است که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز دارای معاملات بازار فارکس است و از آنجایی که ضوابط شرعی در آنها رعایت می شود اشکالی ندارد و می توان در آن شرکت کرد.[1]

ضمائم:

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [2]

حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):

صحت معاملات در بازار فارکس متوقف بر رعایت ضوابط شرعی و قانونی است.[3]

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

حضرت آیت الله اجازه ورود در چنین معاملاتى را نمی‌دهند.

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):

از آنجایی که معامله در بازار مذکور صوری است و لذا معاملات واقعه در آن صحیح نمی‌باشد.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

با توجّه به این‌که فارکس شرایط شرعیّه معاملات را ندارد جایز نیست.

حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی (مد ظله العالی):

بازار فارکس و معاملات آن صورت شرعی ندارد.

[1]. گفتکوی تلفنی با حجةالاسلام دکترسید عباس موسویان کارشناس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

[2]. استفتا از دفاتر آیات عظام: خامنه‌ای، سیستانی، مکارم شیرازی، صافی گلپایگانی و نوری همدانی (مد ظلهم العالی) توسط سایت اسلام کوئست.

[3]. بنا به گفته برخی کارشناسان، کارگزاران بازار فارکس دو دسته اند: دسته اول که اکثر حکم شرعی بورس و فارکس مدعیان کارگزاری از این دسته اند، صرفا یک صفحه مجازی در فضای اینترنت تشکیل داده اند و حضور واقعی در بازار ارز ندارند، این گروه پول مشتریان را دریافت و برای اهداف و برنامه های خود استفاده می کنند و فقط یک صفحه اینترنتی برای مشتری اختصاص می دهند که مشتری در آن مشغول معاملات به ظاهر ارزی می شود، بنابراین معاملات انجام شده غیر واقعی و باطل است و موجب ملکیت درآمد حاصله نمی شود. دسته دوم کارگزاران واقعی هستند که حضور واقعی در بازار ارز دارند و با پول مشتری اقدام به خرید و فروش ارز می کنند، که با رعایت ضوابط حکم شرعی بورس و فارکس شرعی و قانونی، فی نفسه اشکال ندارد ولی باید به نکات زیر توجه شود:

1) معاملات باید به صورت واقعی و خرید و فروش ارز باشد، بنابراین اگر کسب درامد براساس پیش بینی نوسانات قیمت ارز باشد مشروع نیست.

2) معاملات اهرمی، که با اعتبار گرفتن از کارگزار انجام می شود، اگر حکم شرعی بورس و فارکس ماهیت قرض همراه با سود داشته باشد، ربا و حرام است.

حکم شرعی بورس و فارکس

حکم شرعی بورس و فارکس

در این مقاله قصد داریم تا حکم شرعی بورس، ارز های دیجیتال و فارکس را بررسی نماییم. بازار سرمایه یک نوع فعالیت اقتصادی است که در آن افراد با هدف اینکه به سود بیشتری دست یابند، نسبت به خرید سهام یا سایر اوراق بهادار اقدام می‌کنند. در این حالت است که از طریق پیش‏بینى تغییرات قیمت کالا، اوراق بهادار یا ارز این سود بیشتر برای این افراد حاصل می‌گردد.

طریقه انجام فعالیت‌های بورس و فارکس

در انجام فعالیت‌های خرید و فروش در بورس، فارکس و ارز دیجیتال ممکن است چیزی را خریداری نمایند. که در حقیقت به آن نیازى ندارند. در این حالت و فقط به این دلیل که پیش‏بینى می‌شود قیمت آن در آینده افزایش یابد، آن را می خرند. برای فروش هم به این صورت است که ممکن است چیزی را بفروشند. تنها به این دلیل که پیش‌بینی کاهش قیمت برای آن وجود دارد.

مسائل فقهی بورس و فارکس

ظرفيت‌هاي اين بـازار ها، معـاملات متنـوعي را در خـود جـاي داده اسـت. در نتیجه انديشـمندان و كارشناسان مسلمان ناگزير از بررسي فقهي برای معاملات رايج و انجام‌شده در بورس، فارکس و دیگر بازارهای نوظهور نسبت به عقود اسلامي هستند. در نتیجه حکم شرعی بورس و دیگر بازارها با دقت بررسی می‌شوند.

حکم شرعی بورس و فارکس

می‌توان گفت که برخی از معاملات رايج در بـورس اوراق بهادار و يا بورس كالا و فارکس وجود دارد. که با عقود اسلامي مغايرت دارند. در این حالت با توجـه بـه ظرفيـت گسـترده فقـه اسـلامي، می‌توان به جای این عقود، از عقود اسلامی و شرعی استفاده کرد.

به این ترتیب جهات حکم شرعی بورس نیز رعایت می‌شود. به عنوان مثال اوراق صكوك و خريد و فروش همزمان سـلف عناوینی از عقود اسلامی هستند. این اوراق می‌توانند در معاملات صورت‌گرفته در بورس و فارکس از آنها استفاده شوند. و به خوبی حکم شرعی بورس و فارکس از این عقود اسلامی و شرعی بهره برد.

اسلام تغییر مصنوعى در قیمت کالا یا هر نوع دارایى را ممنوع کرده است. بنابراین باید این مسئله را در قیمت‌گذاری‌ها در معاملات لحاظ کرد. به این صورت که افراد را از انجام معلات با اخبار کذب، احتکار و ائتلاف به شدت منع کرده ‌است. در نتیجه باید به وسیله ناظر این مسئله را بررسی کرد. و مورد نقد قرار داد تا از این قبیل اتفاقات در معاملات صورت نپذیرد.

حکم شرعی انجام معاملات فارکس

حکم شرعی بورس را در خصوص بازار فارکس می‌توان به این صورت شرح داد:

تبادل ارز خارجی در یک بازار نامتمرکز که معامله‌گران از تغییرات قیمت ارزها سود و زیان می‌کنند را باید توسط فیلترهایی انجام داد که از نظر اسلام و شرعی درست باشد.

به عبارتی می‌توان با تشبیه فارکس به بیع پاسخی در ابهاماتی مانند قمار بودن این معاملات انجام داد. در این حالت محور اصلی برای افرادی که وارد این بازار خواهند شد اعتماد به تجربه، دانش و آگاهی است. اما در مورد قمار این گونه نیست. به این دلیل که در قمار، شانس، فریب و تضرر یا سوددهی حاکم است.

با این حال اگر از جانب یک تاجر برای خرید ارز خارجی برای انجام معاملات و تولیدات خود در نظر گرفته شود. می‌تواند یک امر لازم و سرمایه‌گذاری به حساب آید. همچنین که فارکس را یک عامل خارج‌کننده ارز داخلی و سرمایه گذاری در خارج کشور می‌دانند. که موجب خروج بی‌رویه ارز از کشور می‌شود.

حکم شرعی انجام معاملات ارز دیجیتال

در خصوص معاملات ارز دیجیتال و باید گفت که تجارت و معاملات ارز دیجیتال در رعایت شروط کلی در امور تجارت، از نظر شرعی و اسلام مجاز است. البته اشکالاتی نیز به آن وارد است. به عبارتی عناوین و مسئله‌هایی پیرامون این امر وجود دارد. مسائلی از قبیل پول‌شویی، کاهش ارزش پول ملی، غرری و ضرری بودن خرید و فروش آن و ایجاد حباب ارزی مطرح می‌شود.

حکم شرعی در خصوص استخراج ارز دیجیتال

در عین حال که مصرف بی‌رویه برق، هزینه‌های راه‌اندازی و فعالیت سخت‌افزاری برای استخراج آنها نیز وجود دارد. در نتیجه استخراج آنها با چالش‌های شرعی بسیاری روبه‌رو است. شروط عقد اسلامی در خرید و فروش ارز دیجیتال منتفی است. و معاملات غالبا به صورت جابه‌جایی و تبادل ارزها است.

در این خصوص باید توجه داشت که مال در اسلام باید ویژگی‌های قابل تصرف بودن، داشتن کاربرد و مزایا و معنای عرف مال را داشته باشد و ذخیره ارزش انجام دهد. اما ارز دیجیتال پول رایج نیست و پشتوانه‌ای ندارد و دارای نوسانات زیاد و قابل پول‌شویی است.

نتیجه گیری حکم شرعی بورس و فارکس

مبادله ارزى با ارز دیگر که هم جنس هم نیستند چنانچه منع قانونى در میان نباشد اشکال ندارد. و سود حاصله نیز حلال است. ولى اعتبار دادن کارگزاران به سرمایه معامله گر، اگر به عنوان قرض دادن به معامله گر باشد که قهراً همراه با دریافت سود است. در این صورت چنین معامله اى از طرف کارگزار براى معامله گر صورت شرعی ندارد.

بنابراین در صورتیکه حساب معاملاتی شما نزد کارگزار (بروکر) بصورت سوآپ فری (اسلامی) باشد، معاملات شما از نظر حضرت آیه الله خامنه ای اشکال یا منع شرعی ندارد.

هر چند سایر مراجع تقلید (حضرات آیات الله مکارم شیرازی، نوری همدانی، صافی گلپایگانی و سیستانی) نظر به غیر شرعی بودن بازار فارکس دارند.

همچنین با توجه به تایید معاملات اهرمی در بازار آتی کالا توسط شورای فقهی بورس، احتمالا درآینده ای نزدیک فارکس هم در ایران به رسمیت شناخته خواهد شد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا